Maatschappelijke betrokkenheid: in 2024 ondersteunt Axonlab het Namutumba Community Hospital in Oeganda

Interview met Job Zilaba, mede-oprichter van het Namutumba Community Hospital in Oeganda

Axonlab (A): Job, vertel eens iets over je achtergrond. Je komt uit Oeganda, leeft en werkt in Zwitserland en hebt in je geboorteland Oeganda een ziekenhuis opgericht. Kun je in het kort beschrijven wat je in de laatste jaren hebt gedaan? Wat waren de belangrijkste mijlpalen?

Job Zilaba (JZ): De lange weg tot aan de oprichting van het Namutumba Community Hospital (NCH) begon een paar jaar geleden, toen ik als sociaal werker in het district Namutumba werkte. In deze functie had ik nauw contact met de bevolking, in het bijzonder vrouwen en kinderen, en ik hield mij bezig met zaken op het gebied van gezondheid en opleidingen. De grootste uitdaging was de moedersterfte; moeders stierven bij de bevalling van hun kind omdat er in hele district met meer dan 200.000 inwoners geen functionerend ziekenhuis was. We hadden bij de regering wel voorstellen voor een ziekenhuis ingediend, maar daarmee werd nooit iets gedaan.

Op een middag begonnen de weeën bij een moeder die ons bureau bezocht. Wij zorgden ervoor dat ze naar het 40 kilometer verderop gelegen Iganga-ziekenhuis werd vervoerd. Tijdens het vervoer stelde een ervaren moeder die ons begeleidde, vast dat de baby in de verkeerde houding lag voor de bevalling. Een chirurgische ingreep was de enige oplossing. De afstand tot het ziekenhuis en het gebrek aan onmiddellijke zorg maakten duidelijk dat een ziekenhuis in onze gemeenschap dringend noodzakelijk was. Op dat moment ontstond het idee voor het Namutumba Community Hospital.

Toen ik mijn moeder, die zelf een vergelijkbare situatie bij de bevalling had meegemaakt, vertelde over mijn visie, schonk zij onmiddellijk 5.000 euro voor de aankoop van een stuk grond voor het ziekenhuis. De gemeenschap zorgde voor zand en bouwstenen, terwijl ik mijn salaris besteedde aan de aanschaf van cement. De verwachting van banen motiveerde veel mensen in de gemeenschap om vrijwillig deel te nemen aan de bouwwerkzaamheden van het project.

In 2010 verhuisde ik naar mijn vrouw in Zwitserland. Hoewel ik vreesde dat het project door mijn vertrek uit Oeganda tot stilstand zou komen, bleef ik trouw aan mijn visie. Ik hoopte in Zwitserland werk te vinden en daardoor de gemeenschap vanuit het buitenland te kunnen ondersteunen. Nadat ik 450 keer tevergeefs had gesolliciteerd, gaf ik de moed bijna op. Maar toen bood het Inselspital Bern mij een baan als zorgassistent op de intensive care aan. Deze functie betekende een keerpunt en maakte mogelijk dat ik mijn inkomen investeerde in het ziekenhuisproject in mijn geboorteland.

Maar het was geen gemakkelijke weg. Ik besteedde mijn hele maandloon aan het project, nam krediet op, startte crowdfundingacties en zocht in mijn persoonlijke netwerk naar sponsors. Velen deden mijn droom af als onhaalbaar, maar ik hield vast aan mijn overtuiging dat mijn droom op een dag werkelijkheid zou worden.

De grote doorbraak kwam toen ik een Oegandees diner organiseerde en daarvoor collega's van het werk uitnodigde. Bij die gelegenheid ontving ik mijn eerste belangrijke donatie. Professor Stephan Jakob, de directeur van de kliniek waar ik werkte, doneerde persoonlijk 40 bedden en coördineerde later via het Inselspital verdere donaties. Met dit geld konden wij het ziekenhuis uitrusten met een laboratorium, een operatiekamer en uiteindelijk twee poliklinieken. Dankzij deze ondersteuning kon het Namutumba Community Hospital in de zomer van 2021 officieel worden geopend, en meteen op de eerste dag werden er al meer dan 1.000 patiënten behandeld.

Tegenwoordig bedient het ziekenhuis niet alleen het Namutumba-district, maar ook de aangrenzende districten. Wij hebben het cijfer van moedersterfte drastisch verminderd door de moeders een dichtbijzijnde gezondheidszorginstelling te bieden die rond de klok beschikbaar is en een alternatief biedt voor onveilige thuisbevallingen.

Het ziekenhuis heeft ook in economisch opzicht een positieve uitwerking op de gemeenschap. Indirect heeft het meer dan 1.000 arbeidsplaatsen geschapen, voor motortaxi's, verkopers van levensmiddelen, bouwarbeiders, seizoenswerkers en agrariërs.

Onlangs hebben wij met de gulle ondersteuning van Axonlab couveuses en straalverwarming voor onze afdeling pasgeborenen aangeschaft. Maar er zijn nog meer uitdagingen. Onze chirurgieafdeling beschikt momenteel over één operatiekamer waarin alle ingrepen moeten worden uitgevoerd. Wanneer deze kamer bezet is, moeten wij provisorische alternatieven inrichten, wat zowel voor de patiënten als voor het personeel gepaard gaat met aanzienlijke complicaties.

Om die reden streeft het NCH naar financiële ondersteuning voor de bouw van vier extra operatiekamers met ontwaakkamers. Deze uitbreiding maakt het ons mogelijk om te voldoen aan de groeiende vraag naar chirurgische ingrepen (vooral orthopedische ingrepen), die het gevolg is van een stijgend aantal verkeersongevallen.

We hebben nog een lange weg te gaan, maar de vooruitgang die wij tot nogtoe hebben geboekt, geeft ons hoop voor de toekomst.

 

A: Hoeveel bedden telt het Namutumba Community Hospital?
JZ: Het Namutumba Community Hospital beschikt over in totaal 45 bedden, verspreid over meerdere afdelingen zoals spoedeisende hulp, kinderafdeling, vrouwen- en mannenafdeling en de verloskundige afdeling.

Wij bieden ook poliklinische diensten, zoals tandheelkunde, radiologie en een ambulance.

 

A: Hoeveel artsen, verpleegkundigen en administratieve medewerkers werken er in het Namutumba Community Hospital?
JZ: In het Namutumba Community Hospital werkt een team van 20 medische professionals, 7 administratieve krachten en 7 zorgmedewerkers.

A: Is het makkelijk om nieuwe medewerkers voor het Namutumba Community Hospital te vinden?
JZ: Gekwalificeerde en ervaren medewerkers zijn in Oeganda relatief gemakkelijk te vinden, maar daar hangt een prijskaartje aan. In het Namutumba Community Hospital hebben wij financiële beperkingen, zodat wij maar tot op zekere hoogte de benodigde hooggekwalificeerde medewerkers kunnen aannemen.

Op dit moment hebben wij dringend een fulltime gynaecoloog en fulltime kinderarts nodig. Maar vanwege ons beperkte budget kunnen wij beide alleen op deeltijdbasis aannemen, niet meer dan twee keer per week een halve dag. De inkomsten uit de patiëntenbijdragen en de donaties die wij ontvangen uit Zwitserland zijn helaas niet voldoende om het ziekenhuis te runnen op het niveau waarnaar wij streven.

 

A: Wat zijn de grootste uitdagingen voor het ziekenhuis bij de dagelijkse werkzaamheden?
JZ: Van de vele uitdagingen waar wij bij het NCH voor staan, is de moeizame financiering toch wel de grootste. Omdat de gemeente in een landelijke omgeving ligt waar de meeste mensen leven van zelfvoorzienende landbouw, heeft de bevolking heel weinig te besteden aan de gezondheidszorg. Ongeveer 80% van de patiënten die in ziekenhuis terechtkomen, verkeert in slechte toestand. Gelukkig slagen wij er vaak in om hun gezondheidstoestand te stabiliseren, maar velen zijn niet in staat om voor onze inspanningen te betalen.

Het gevolg is dat het ziekenhuis kampt met zware financiële lasten, bijvoorbeeld bij de aanschaf van medicijnen en reagentia voor het laboratorium, bij de betaling van lonen en bij de dekking van rekeningen voor water en stroom. Daar komt nog bij dat 99% van onze patiënten geen ziektekostenverzekering heeft. Om daar iets aan te doen, ontwikkelt het bestuur van het ziekenhuis een gemeenschapsverzekering met de naam LIP, geïnspireerd op ons motto 'Life is Passionate, die nu bijna rond is.

 

A: Hoe vaak bent u zelf ter plaatse? En wat zijn uw taken wanneer u daar bent?
JZ: Ik vlieg drie keer per jaar naar Oeganda. Naast onze regelmatige online meetings is het nodig om ter plaatse met het bestuur, de medewerkers en de patiënten te spreken. Zo kom ik er achter, met welke uitdagingen en moeilijkheden de medewerkers en patiënten worden geconfronteerd. Bovendien is het voor mij bijzonder waardevol, suggesties en ideeën van onze medewerkers en patiënten te krijgen. 

 

A: U werkt al meerdere jaren als zorgassistent aan de universiteitskliniek voor intensive care in Bern. Kunt u uw ervaring op het gebied van gezondheidszorg in Zwitserland toepassen in het Namutumba Community Hospital?
JZ: De context en de werkzaamheden van de intensive care in Bern zijn niet te vergelijken met het NCH. Vooral de kwaliteit van de investeringen in infrastructuur, personeel en medische voorzieningen is op mijn werkplek in Zwitserland op een niveau dat zelfs het hele land Oeganda met zijn meer dan 40 miljoen inwoners nog niet heeft bereikt.

In het Namutumba Community Hospital worden naast de medische zorg door het verplegend personeel in de klinieken ook de familieleden van de patiënt bij de zorg betrokken. Dat is een aanpak die op de intensive care in Bern ondenkbaar is. Alle zorgtaken, van medische handelingen tot hygiëne van de patiënt, worden daar uitsluitend door medische professionals uitgevoerd.

 

A: Het Namutumba Community Hospital is geopend in de zomer van 2021. Hoe staat het ziekenhuis er nu voor, drie jaar na de opening? Wat waren uw doelen bij de opening van het ziekenhuis, en wat is er van deze doelen bereikt?
JZ: Toen wij het ziekenhuis in 2021 openden, lag onze focus op het district Namutumba. Maar de groei van het aantal patiënten uit de aangrenzende districten is overweldigend, wat een compliment is voor de kwaliteit van de zorg en de diensten die onze medewerkers leveren.

Aanvankelijk wilden wij ons concentreren op de gezondheid van moeders en kinderen, malaria en veel voorkomende infectieziekten. Maar in de laatste drie jaar zijn wij geconfronteerd met een breder spectrum van gezondheidscomplicaties zoals diabetes, orthopedische problemen en radiologische behoeften. Ons oorspronkelijke doel om vooral moeders met problemen bij de bevalling (zoals een keizersnede) en kinderen zorg te bieden, ontwikkelt zich gaandeweg steeds verder tot een breder aanbod van medische zorg. En ook het aanbod van onze diensten buiten het district Namutumba speelt een steeds grotere rol. 

 

A: Wat was voor u de mooiste of meest indrukwekkende gebeurtenis in de laatste drie jaar sinds de opening van het ziekenhuis?
JZ: Dat waren twee gebeurtenissen die op hetzelfde moment plaatsvonden.
Er kwamen twee patiënten tegelijk aan in het ziekenhuis: een moeder met weeën en een ernstig ziek kind dat dringend een bloedtransfusie nodig had. Het kind leefde nauwelijks nog. Vier uur later wilde het kind eten en op de verloskundige afdeling werd de moeder naar een plek gebracht waar zij haar pasgeboren kind kon voeden.

Ik werd zo gek van vreugde, dat ik uitriep: 'Eindelijk werkt het!' Op dat moment besefte ik, waarom het de moeite waard was om in de jaren daarvoor zo intensief te werken aan dit project. Een paar jaar eerder had ik mij niet kunnen voorstellen dat wij deze drie levens konden redden: de moeder, haar pasgeboren kind en het kind dat een bloedtransfusie nodig had.

 

A: Hoe krijgt u het voor elkaar om de twee werelden waarin u werkt met elkaar te verenigen? Ik verwacht dat de dagelijkse praktijk in een Zwitsers universiteitsziekenhuis volledig tegenovergesteld is aan die van het Namutumba Community Hospital in Oeganda. Of vergis ik mij en zijn er toch overeenkomsten?
JZ: Om de kloof tussen deze twee werelden te overbruggen, is het belangrijk dat je de culturele verschillen tussen de beide landen begrijpt. In Zwitserland wordt bijvoorbeeld al relatief snel, ook bij milde klachten, een arts bezocht.

In die andere wereld, in Oeganda, is het precies omgekeerd. De mensen wachten vaak tot hun toestand is verergerd of al kritiek is voordat ze een arts of een ziekenhuis bezoeken. Het is niet gebruikelijk om te plannen of afspraken te maken; de patiënten komen meestal gewoon binnen en verwachten onmiddellijk te worden behandeld.

Een ander verschil zijn de kosten van behandelingen. In Zwitserland zijn er ziektekostenverzekeringen, die de kosten voor een behandeling in een ziekenhuis vergoeden. In Oeganda daarentegen is de familie verantwoordelijk voor het betalen van de rekeningen. Als een familie zich een behandeling in het NCH niet kan veroorloven, komt de rekening uiteindelijk bij mij terecht, zodat ik erin kan toestemmen dat het ziekenhuis de kosten van de behandeling op zich neemt.  

 

A: Wat zijn uw wensen voor de toekomst van het Namutumba Community Hospital?
JZ: Ik zou willen dat het NCH meer financiële middelen en betere voorzieningen krijgt, zodat wij de arme mensen op de intensive care kunnen behandelen. Op dit moment is intensive care in Oeganda alleen beschikbaar voor enkele gelukkigen die het zich kunnen veroorloven. Het NCH ligt in het hart van Oost-Oeganda en dient als toegangspoort voor patiënten die naar Kampala reizen om specialisten te bezoeken. Als wij goed zijn toegerust, kunnen wij zowel patiënten als gespecialiseerde artsen naar het NCH halen en zo de noodzaak van zulke lange reizen verminderen.

Vanwege onze locatie en de beperkte medische voorzieningen waarover wij al beschikken, hebben studenten van verschillende instellingen al laten weten dat ze als vrijwilliger in onze kliniek willen werken. Zij willen graag praktijkervaring opdoen met medische apparatuur waarover ze op hun opleidingsplek niet beschikken. Dat opent een mogelijkheid om in de toekomst een eigen opleidingscentrum te creëren dat ook als centrum voor onderzoek en een uitgebreider laboratorium kan dienen.

 

 

Ga voor meer informatie over het Namutumba Community Hospital naar: www.nch.ug